5651 loglama yükümlülüğü, işletmelerin müşteri ve misafirlerine sundukları internet erişimine ait erişim kayıtlarını (logları) elektronik ortamda tutup 2 yıl (24 ay) süreyle, bütünlüğünü koruyarak saklama zorunluluğudur. Türkiye'de kafe, otel, AVM, hastane, restoran, okul ve benzeri kurumlar misafirlerine Wi-Fi sunduğunda bu yükümlülük doğrudan işletmeyi bağlar. Bu rehber, kimlerin kapsamda olduğunu, hangi verilerin ne kadar süre tutulması gerektiğini ve 5651 loglamanın adım adım nasıl yapıldığını açıklar.
Kısaca: 5651 loglama zorunlu mu?
5651 loglama, misafirine internet sunan bir işletmenin kimin hangi zaman aralığında ağa bağlandığını gösteren erişim kayıtlarını tutup saklamasıdır. Misafirine ücretli ya da ücretsiz internet sunan otel, kafe, restoran, AVM, hastane ve okul gibi işletmeler İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik kapsamında toplu kullanım sağlayıcı sayılır; bu nedenle loglama zorunludur. Yönetmeliğin 4. maddesine göre erişim kayıtları elektronik ortamda kaydedilir ve 2 yıl (24 ay) saklanır; kamuya açık alanlarda kullanıcının SMS ve benzeri bir yöntemle tanımlanması da beklenir. Ticari amaçlı sağlayıcılar ayrıca kayıtların doğruluğunu ve bütünlüğünü teyit eden değeri her gün kaydeder. Yönetmelik bunun için belirli bir teknik yöntem adı vermez; zaman damgası, kaydın o anda var olduğunu bağımsız olarak kanıtlayan güçlü bir yöntemdir. Ortak şifreyle açılan bir ağ kullanıcıyı tekil olarak tanımlamadığı için tek başına yeterli değildir. Yükümlülük, işletmenin büyüklüğüne değil misafirine internet sunup sunmadığına bağlıdır ve doğrudan işletmenin kendisindedir.
5651 sayılı kanun nedir?
5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun", internet erişimi sağlayan tarafların kullanıcı erişim kayıtlarını tutmasını ve bu kayıtların bütünlüğünü güvence altına almasını düzenler. Amaç, bir suç işlendiğinde erişimin kime ait olduğunun yasal olarak tespit edilebilmesidir. Konunun temelini daha ayrıntılı incelemek için 5651 Sayılı Kanun Nedir ve Neyi Amaçlar? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kimler 5651 kapsamında loglama yapmak zorunda?
Misafirlerine ücretli veya ücretsiz internet erişimi sunan tüm işletmeler "toplu kullanım sağlayıcı" sayılır ve loglama yükümlülüğü taşır. Bunlar arasında şunlar yer alır:
- Otel, motel, pansiyon ve konaklama tesisleri (ayrıntı: otel 5651 loglama)
- Kafe, restoran ve barlar (ayrıntı: kafe ve restoran 5651 loglama)
- Alışveriş merkezleri ve perakende mağazaları
- Hastane ve sağlık kuruluşları
- Okul, üniversite ve yurtlar
- Kamu kurumları ve belediyeler
- Ortak çalışma alanları ve iş merkezleri
Hangi veriler tutulmalı ve ne kadar süre saklanmalı?
Yükümlülüğün özünde, hangi kullanıcının hangi zaman aralığında internete eriştiğinin kaydı bulunur. Uygulamada tutulması gereken başlıca kayıtlar; erişim tarihi ve saati, kullanıcıya atanan IP bilgisi, oturum süresi ve kullanıcıyı tanımlayan doğrulama verisidir. Yönetmelik (m.4/1-b) bu kayıtların elektronik ortamda kaydedilip 2 yıl (24 ay) saklanmasını öngörür. Ticari amaçlı sağlayıcılar ayrıca kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değeri günlük olarak kaydedip 2 yıl (24 ay) saklar (m.5/1-e).
Logların delil değeri: zaman damgası neden önemli?
Bir log kaydının mahkemede delil değeri taşıması için, kaydın tutulduğu andan sonra değiştirilmediğinin kanıtlanması gerekir. Yönetmelik belirli bir teknik yöntem adı vermez; ancak kayıtların TÜBİTAK BİLGEM Kamu Sertifikasyon Merkezi (KamuSM) gibi yetkili bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının zaman damgası ile imzalanması, kaydın hangi anda var olduğunu bağımsız olarak kanıtlar. Bütünlüğü doğrulanamayan loglar, uyuşmazlık halinde işletmeyi korumakta zayıf kalır.
5651 loglama nasıl yapılır? Adım adım
Manuel loglama hem hataya açık hem de kayıtların delil değeri açısından risklidir. Uyumu kurarken şu sırayı izleyebilirsiniz:
- Kapsamı netleştirin. Misafirinize, müşterinize veya ziyaretçinize internet sunuyorsanız toplu kullanım sağlayıcısınız. Personel ağı ile misafir ağını ayrı değerlendirin.
- Kimlik doğrulama yöntemini seçin. Kamuya açık alanlarda kullanıcı SMS ve benzeri bir yöntemle tanımlanmalıdır (m.4/1-c). SMS, WhatsApp, otelde oda numarası ve soyad ya da süreli kupon yaygın seçeneklerdir; ortak şifre kullanıcıyı tekil olarak tanımlamaz.
- Misafir ağını bir captive portala bağlayın. Güvenlik duvarınız veya router'ınız, doğrulanmamış misafir trafiğini karşılama sayfasına yönlendirecek şekilde yapılandırılır.
- Erişim kayıtlarının otomatik tutulmasını sağlayın. Erişim tarihi ve saati, atanan IP, oturum süresi ve doğrulama verisi elektronik ortamda kaydedilmelidir (m.4/1-b).
- Bütünlüğü kanıtlayın ve 2 yıl (24 ay) saklayın. Kayıtların değiştirilmediğini teyit eden değer günlük olarak kaydedilir (m.5/1-e); zaman damgası bunun için güçlü bir yöntemdir. Denetim talebinde ilgili kaydı bulup sunabileceğinizden emin olun.
- Useroam'da bu adımlar nasıl karşılanır? Useroam bulut tabanlı bir SaaS platformudur; işletmeye log cihazı ya da sunucu kurulmaz. Mevcut MikroTik, FortiGate, Sophos, Palo Alto, Zyxel veya Ruijie cihazınıza tanımlanır; misafir SMS veya WhatsApp ile doğrulanır, erişim kayıtları otomatik tutulur, her gün KamuSM zaman damgasıyla imzalanır ve 2 yıl (24 ay) bulutta saklanır. Denetimde kayıtlar panelden filtrelenip dışa aktarılır. Ayrıntılar için 5651 loglama çözümü sayfasına bakabilirsiniz.
Sektörünüze özel kullanım senaryoları için Kullanım Alanları ve hotspot özellikleri sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ücretsiz Wi-Fi sunan kafeler de 5651 kapsamında mı?
Evet. Erişimin ücretli ya da ücretsiz olması fark etmez; misafirine internet sunan her işletme toplu kullanım sağlayıcı olarak yükümlülük taşır.
5651 logları ne kadar süre saklanır?
Erişim kayıtları 2 yıl (24 ay) saklanır. Bu süre İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik m.4(1)(b) hükmünden gelir; ticari amaçlı sağlayıcıların günlük kaydettiği bütünlük değeri de aynı süre saklanır.
Sadece şifreli modem kullanmak yeterli mi?
Hayır. Şifre paylaşmak kullanıcıyı tekil olarak tanımlamaz ve kaydın kime ait olduğunu göstermez. Kimlik doğrulamalı ve bütünlüğü kanıtlanabilir loglama gerekir.
Loglarım uyumlu mu, nasıl emin olurum?
Doğrulama yöntemi, kayıt içeriği, saklama süresi ve bütünlük kanıtı sürecinizi gözden geçirmeniz gerekir. Bu adımların bulut tarafında nasıl karşılandığını 5651 loglama çözümü sayfasında görebilir, bizimle iletişime geçerek mevcut altyapınızın uyumunu değerlendirebilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Güncel mevzuat için resmi kaynakları esas alınız.